નગરની મધ્યમાં આવેલી "પ્રકાશ સોસાયટી"માં, જ્યાં ફ્લેટ્સની બારીઓ એકબીજાની સામે હતી, ત્યાં લોકોના મન એકબીજાથી દૂર હતા. મોટા ભાગના લોકો પોતાના ફોન અને કામમાં ખોવાયેલા રહેતા.
આ જ સોસાયટીના A-402 નંબરના ફ્લેટમાં પ્રવીણભાઈ રહેતા હતા. પત્નીના અવસાન પછી તેમનું જીવન એકલવાયું બની ગયું હતું. તેમનો એકમાત્ર પુત્ર પરદેશમાં સ્થાયી થયેલો. પ્રવીણભાઈનો દિવસ છાપા વાંચવાથી શરૂ થતો અને ટીવી જોવાથી પૂરો થતો. તેઓ કોઈની સાથે વાતચીત નહોતા કરતા.
તેમની સામેના ફ્લેટ, A-401 માં નમ્રતાબેન રહેતા. નમ્રતાબેન શિક્ષિકા હતા અને સ્વભાવે ખૂબ જ વ્યવહારકુશળ. તે માનતા કે સંબંધોમાં નાની-નાની વાતો પણ મોટી અસર કરે છે.
એક સવારે, નમ્રતાબેન ઘરનો કચરો નાખવા બહાર નીકળ્યા. સામે પ્રવીણભાઈનો દરવાજો ખુલ્યો. પ્રવીણભાઈએ હંમેશની જેમ આંખ મિલાવ્યા વગર દરવાજો બંધ કરવાની કોશિશ કરી, પણ નમ્રતાબેને હસીને મોટેથી કહ્યું, "જય જિનેન્દ્ર, પ્રવીણભાઈ! આજે સવાર સરસ છે, ખરું ને?"
પ્રવીણભાઈ ચોંક્યા. અચકાતાં તેમણે ધીમા સ્વરે કહ્યું, "જય જિનેન્દ્ર."
બીજા દિવસે પણ નમ્રતાબેને એ જ રીતે હસીને 'નમસ્કાર' કર્યું. પ્રવીણભાઈ પણ હવે ધીમે ધીમે સામે સ્મિત આપવા લાગ્યા. આ ‘રોજનું નમસ્કાર’ એક અવ્યક્ત નિયમ બની ગયો. ભલે તેઓ ક્યારેય વધારે વાત નહોતા કરતા, પણ એકબીજાને જોઇને હાથ જોડવો કે 'હાય-હેલ્લો' કહેવું, એટલું પૂરતું હતું.
આ ‘નમસ્કાર’ માત્ર પ્રવીણભાઈ પૂરતું સીમિત નહોતું. નમ્રતાબેને સોસાયટીના દરેક એકલવાયા વ્યક્તિ સાથે આ નિત્યક્રમ શરૂ કર્યો. એન્જિનિયર વિશાલ જે પોતાના પ્રોજેક્ટમાં એટલો વ્યસ્ત રહેતો કે બહારની દુનિયા ભૂલી જતો, તેને પણ નમ્રતાબેન રોજ સવારે 'ઓલ ધ બેસ્ટ' કહેતા.
એક મૌનનો સંકેત
બે અઠવાડિયા પછીની વાત છે. શુક્રવારની સવારે, નમ્રતાબેન તેમના નિયત સમયે દરવાજો ખોલીને ઊભા રહ્યા, પણ પ્રવીણભાઈનો દરવાજો ન ખુલ્યો.
નમ્રતાબેનને થોડું અજુગતું લાગ્યું, પણ તેમને થયું કે કદાચ બહાર ગયા હશે.
શનિવારે સવારે પણ એવું જ થયું. પ્રવીણભાઈએ 'નમસ્કાર' ન કર્યું.
રવિવારે, જ્યારે સૂર્ય માથે ચઢી ગયો, છતાં પ્રવીણભાઈના ફ્લેટનો દરવાજો બંધ હતો. સામાન્ય રીતે પ્રવીણભાઈ આ સમયે છાપું વાંચતા હોય છે. નમ્રતાબેનના મનમાં ભય પેઠો. તેમણે તરત જ વિચાર્યું, "ગમે તે હોય, આજે તેમનો 'નમસ્કાર' ન મળ્યો, એટલે મારે જવું પડશે."
નમ્રતાબેને તરત જ અન્ય પડોશી, વિશાલને બોલાવ્યો અને સાથે મળીને પ્રવીણભાઈના દરવાજા પર ટકોરા માર્યા. અંદરથી કોઈ જવાબ ન મળ્યો.
વિશાલે તરત જ સોસાયટીના સિક્યુરિટી ગાર્ડની મદદથી ડુપ્લિકેટ ચાવીથી દરવાજો ખોલ્યો. અંદર જોયું તો પ્રવીણભાઈ પલંગ પર બેભાન અવસ્થામાં હતા. તેમને તીવ્ર ડાયાબિટીક અટેક આવ્યો હતો.
જો એક કે બે દિવસ વધુ વિલંબ થયો હોત, તો કદાચ કોઈને ખબર પણ ન પડત, અને તેમનું એકલવાયું જીવન એકલવાયા અંત તરફ ધકેલાઈ જાત.
તાત્કાલિક પ્રવીણભાઈને હોસ્પિટલ લઈ જવાયા. થોડા દિવસોમાં તેઓ ભાનમાં આવ્યા.
હોસ્પિટલના બેડ પર, પ્રવીણભાઈએ નમ્રતાબેન સામે જોયું. તેમના આંખમાં આંસુ હતા. તેમણે ધીમા અવાજે કહ્યું, "તમારું રોજનું 'નમસ્કાર' મારી જીવવાની દોરી બની ગયું. એ દિવસે હું તમને 'જય જિનેન્દ્ર' ન કહી શક્યો, અને તમે સમજી ગયા..."
વાર્તાનો સંદેશ:
આ ઘટનાએ સોસાયટીમાં એક પરિવર્તન લાવ્યું.
* પડોશીધર્મ: સોસાયટીમાં એક નિયમ બન્યો: 'રોજનું એકવારનું અભિવાદન ફરજિયાત.' જો કોઈ વ્યક્તિ બે દિવસ સુધી નિયમિત રીતે 'હાય-હેલ્લો' ન કરે, તો પડોશીએ તેની ખબર કાઢવા જવું. આ માત્ર એકલવાયા લોકો માટે નહીં, પણ બધા માટે એક સલામતી કવચ બની ગયું.
* ભાઈચારાનો પુનરોદય: પ્રવીણભાઈએ હોસ્પિટલમાંથી બહાર નીકળીને વર્ષોથી અબોલા રહેલા પોતાના ભાઈને ફોન કર્યો. તેમને સમજાયું કે જીવનમાં કોઈ કડવાશ એટલી મોટી નથી હોતી કે સંબંધને તોડી નાખે.
* માનવતા: નમ્રતાબેને સાબિત કર્યું કે, કોઈ દુશ્મન પણ જો રોજ દેખાતો હોય અને અચાનક ન દેખાય, તો માણસ તરીકે આપણું કર્તવ્ય છે કે આપણે તેની ચિંતા કરીએ. કારણ કે આખરે, આપણે બધા મનુષ્ય છીએ અને 'સંબંધ' એ જ આપણી સૌથી મોટી મૂડી છે.
હવે પ્રકાશ સોસાયટીમાં, દરવાજા ખુલતાં જ ગૂંજતો અવાજ હતો: "નમસ્કાર! કેમ છો? આજે દેખાયા નહોતા, બધું બરાબર છે ને?"
અને આ રીતે, એક નાનકડા 'નમસ્કાર'એ એકલતાની દીવાલો તોડીને હૂંફ અને સંબંધોનો મજબૂત પુલ બનાવ્યો.
આ વાર્તા તમને કેવો સંદેશ આપે છે?
ટિપ્પણીઓ નથી:
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો